على محمدى خراسانى
277
شرح منطق مظفر (فارسى)
مردم نمىخورند ولى صنعت برهان اصالة و ذاتا در اين جهت سودمند است يعنى هدف اصلى شناخت برهان و به كار بردن آن براى نيل به مقصود است ، و صنعت مغالطه بالعرض در اين جهت سودمند است يعنى هدف شناخت مغالطه به منظور اجتناب از آن است . تنظير : مثل برهان ، و مثل مغالطه مثل شناخت انواع سموم غذايى است كه احتراز و اجتناب از آنها سودمند است ، غذا براى بدن لازم و سمّ مضر است متقابلا برهان براى عقل لازم و مغالطه خطرناك است . فايدهء صنعت خطابه ، جدل و شعر : اين سه عموميّت داشته ، براى همگان قابل دركوفهم و براى عموم نافع است و در نوع مصالح عامه و اجتماعى و برنامههاى سياسى ، اقتصادى ، اجتماعى ، دولتها براى جاانداختن برنامههاى خود از اينها استفاده مىكنند . منتها خود اين سه متفاوت هستند . مثلا صنعت جدل بيشتر به درد ارباب اديان ، فقهاء مذاهب و مكتبهاى سياسى عالم مىخورد ، چون آنها نياز به مناظرات تلويزيونى و بحثهاى آزاد در ملاء عام دارند و براى فهم عموم ناچارند از قضاياى مسلّمه استفاده كنند كه مبادى جدليّات است . همانند مباحثات ائمه عليهم السّلام با علماء اديان مسيحى ، يهودى و . . . همچون مباحثه امام رضا عليه السّلام با علماء اديان در مجلس مأمون ( لع ) ، نيز مباحثات فقهاء شيعه با فقهاء عامّه در طول تاريخ و گفتگوهاى كانديداهاى رياست جمهورى در يك كشور كه هركدام برنامههاى سياسى ، اقتصادى و فرهنگى خود را بيان كرده و ملّت را روشن مىسازند و . . . . صنعت خطابه و شعر ( مخصوصا خطابه ) بيشتر براى رهبران سياسى كشورها و فرماندهان جنگ و مصلحان جامعه مفيد است و كاربرد دارد چون سياستمداران و مصلحين ، نيازمند قانع كردن مردم و راضى كردن آنها هستند . و نيز براى تحريك همّتها و ارادههاى مردم جهت هميارى و همكارى با دولت براى تأمين رفاه مردم و بهتر شدن زندگى آنها به اين ابزار نياز دارند . گاهى احساسات و عواطف ملّت به جوش آمده و اقداماتى عليه دولتها به هر شكلى انجام مىدهند در اينجا رؤساى جمهور با خطابهاى آتشين آنها را آرام ساخته و از اين احساسات در راه مصلحت كشور استفاده مىكنند . فرماندهان جنگ نيز نياز دارند كه افراد تحت فرماندهى آنها جان بركف بر